Vẹo cổ (torticollis) là tình trạng đầu và cổ bị nghiêng hoặc xoay bất thường sang một bên do nhiều nguyên nhân. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, từ trẻ sơ sinh đến người trưởng thành, từ mức độ nhẹ đến nặng, ảnh hưởng đáng kể đến chức năng vận động và thẩm mỹ.
1. Về cơ bản, vẹo cổ được phân thành 2 loại chính:
– Vẹo cổ bẩm sinh: Thường do xơ hóa hoặc co rút cơ ức – đòn – chũm (sternocleidomastoid) làm cho cơ này ngắn lại, gây nên đầu, cổ nghiêng về cùng bên và cằm xoay sang bên đối diện; xuất hiện sớm một vài tuần sau sinh. Đây là một biến dạng thường gặp, gây lo lắng cho gia đình, nhưng tiên lượng tốt nếu được phát hiện và can thiệp điều trị sớm, đúng cách.
– Vẹo cổ mắc phải: Có thể do viêm nhiễm, chấn thương, bệnh lý cột sống cổ, tổn thương thần kinh gây loạn trương lực cơ, tổn thương các cơ, thay đổi cấu trúc cột sống cổ hoặc tư thế xấu kéo dài… Trong đó, vẹo cổ co thắt (cervical dystonia) là rối loạn thần kinh gây co thắt cơ cổ không chủ ý, thường gặp ở người trưởng thành….
Các nguyên nhân phổ biến bao gồm:
Co rút hoặc tổn thương cơ cổ
Chấn thương vùng cổ – vai – gáy
Viêm hạch cổ, viêm tai giữa, viêm đường hô hấp trên
Thoái hóa cột sống cổ, thoát vị đĩa đệm
Tổn thương thần kinh trung ương hoặc ngoại biên
Tư thế sinh hoạt và lao động không đúng trong thời gian dài.
Tác dụng phụ của một số thuốc…..
Triệu chứng lâm sàng: Người bệnh vẹo cổ thường có các dấu hiệu:
Đầu, cổ nghiêng vẹo về một bên, cằm xoay về phía đối diện.
Hạn chế vận động cổ thụ động và chủ động.
Co cứng cơ cổ, sờ thấy khối cơ căng hoặc xơ. Trong vẹo cổ bẩm sinh, chỗ một phần ba dưới của cơ ức- đòn- chũm sờ thấy một khối hoặc dải căng, hầu hết là mô sợi.
Có thể đau cổ, vai gáy, lan lên đầu hoặc xuống cánh tay.
Có thể kèm theo biến dạng xương sọ, mặt hoặc lệch vai nếu không điều trị sớm, phát hiện muộn.
2. Các dấu hiệu ở trẻ mà gia đình không nên bỏ qua:
Đầu trẻ thường nghiêng về một phía
Trẻ khó xoay cổ sang hai bên
Hai bên mặt hoặc vai phát triển không đều
Trẻ hay nhìn về một hướng cố định
Gia đình cần đưa trẻ đi khám và can thiệp phục hồi chức năng càng sớm càng tốt, hãy đồng hành cùng trẻ ngay từ những bước đầu.
3. Vì sao cần can thiệp sớm?
Theo các chuyên gia, đa số trẻ vẹo cổ bẩm sinh có thể cải thiện rất tốt nếu được can thiệp sớm, đặc biệt trong những tháng đầu đời. Việc tập vận động đúng cách, kết hợp theo dõi chuyên môn sẽ giúp:
Cải thiện tầm vận động cổ
Hạn chế biến dạng đầu – mặt
Giúp bé vận động linh hoạt, phát triển tự nhiên
Can thiệp sớm, đúng phương pháp sẽ giúp trẻ hết vẹo cổ, phát triển bình thường và tránh phải phẫu thuật.
Điều trị: Có nhiều phương pháp trị liệu tùy vào loại, mức độ, thời gian phát hiện sớm hay muộn. Ở đây chỉ trình bày các kỹ thuật can thiệp cho trẻ bị tật vẹo cổ bẩm sinh do co rút cơ ức- đòn- chũm.
– Phục hồi chức năng: là phương pháp điều trị bảo tồn đạt hiệu quả cao, đặc biệt là những trường hợp được phát hiện và can thiệp sớm.
– Dụng cụ chỉnh hình: Có thể kết hợp sử dụng nẹp cổ(nẹp cổ mềm, nẹp TOT) để
điều chỉnh, nâng đỡ, kéo giãn bên bị co rút, giữ cổ ở tư thế trung tính.
– Thủ thuật: Trường hợp không đáp ứng với phục hồi chức năng và nẹp cổ, có thể
cân nhắc kết hợp can thiệp thủ thuật như tiêm độc tố Botulinum vào cơ ức- đòn- chũm và/hoặc cơ thang bó trên; hoặc băng dán.
– Phẫu thuật: Chỉ định phẫu thuật tùy trường hợp, bao gồm những trường hợp phục hồi chức năng không đạt kết quả(thường sau sáu tháng điều trị tích cực), hoặc có một dải cơ căng, hoặc khối u trong cơ ức đòn chũm; những trường hợp đến muộn….. Các kỹ thuật bao gồm kéo dài gân cơ chữ Z, hoặc cắt bỏ cơ ức- đòn- chũm một đầu, hai đầu, nhánh đòn, nhánh ức, hoặc cả 2 nhánh…. là tuỳ trường hợp.
4. Điều trị tật vẹo cổ bẩm sinh do cơ ức- đòn- chũm cho trẻ em tại Bệnh viện Chỉnh hình và Phục hồi chức năng Cần Thơ.
Bệnh viện ứng dụng một hoặc kết hợp với nhiều phương pháp, kỹ thuật phù hợp, và đã điều trị thành công cho hàng trăm trẻ đến khám, điều trị tật vẹo cổ do cơ. Với đội ngũ chuyên môn giàu kinh nghiệm, trang thiết bị phù hợp và quy trình, phác đồ điều trị khoa học, Bệnh viện đã giúp nhiều trẻ bị vẹo cổ phục hồi hoàn toàn, cổ cân đối, tầm vận động không còn giới hạn, không để lại di chứng, …. giúp cho trẻ phát triển toàn diện về thể chất lẫn tinh thần, hòa nhập cộng đồng như bao trẻ khác mà không mặc cảm, tự ti; góp phần giảm bớt gánh nặng cho gia đình, xã hội.
Phục hồi chức năng cho trẻ vẹo cổ
Tại Bệnh viện Chỉnh hình và Phục hồi chức năng Cần Thơ, bệnh nhi sẽ được:
Thăm khám, đánh giá chuyên sâu, toàn diện tư thế đầu, cổ và tầm vận động.
Thực hiện các bài tập kéo giãn cơ ức đòn chũm, tăng sức cơ đối diện….
Hướng dẫn gia đình tư thế bế, nằm, ăn, bú, chơi, tập luyện, kéo giãn, sử dụng nẹp cổ… đúng cách, phù hợp theo từng độ tuổi.
Phác đồ điều trị được cá thể hoá phù hợp cho từng trẻ tùy thuộc vào tình trạng bệnh.
Trẻ sẽ được kỹ thuật viên và bác sĩ thường xuyên thăm khám, theo dõi tiến triển và điều chỉnh phác đồ điều trị hợp lý, từ các kỹ thuật phục hồi chức năng, nẹp cổ đến phẫu thuật chỉnh hình.
Trong quá trình điều trị, đòi hỏi phải có sự kiên nhẫn, sự phối hợp tốt giữa đội ngũ y bác sĩ, kỹ thuật viên phục hồi chức năng và gia đình của trẻ thì mới có được kết quả cao nhất. Đó là đạt được tầm vận động chủ động, thụ động cột sống cổ phù hợp với lứa tuổi, đồng thời không còn co rút và mất đối xứng của mặt và đầu, cổ…
Thời gian phục hồi của mỗi trẻ sẽ khác nhau. Trung bình khoảng 6 đến 10 tuần.
Bệnh viện luôn đồng hành, sẵn sàng tư vấn cho gia đình trong suốt quá trình điều trị và khi có yêu cầu.
Thông tin liên hệ: Bệnh viện Chỉnh hình và Phục hồi chức năng Cần Thơ.
Địa chỉ: Số 21, đường Cách mạng tháng 8, phường Bình Thủy, TP.Cần Thơ.
- Liên hệ tư vấn – đặt lịch: 0292.382.7876.
- Hotline: 0939.863.535.
Facebook: https://www.facebook.com/bvchvphcnct
Website: chinhhinhcantho.vn
